SpaceX’in emektar roketi Falcon 9 emekliye ayrılıyor. Åžirket, devasa yeni nesil Starship düzenli operasyonel uçuÅŸlara baÅŸladığında mevcut amiral gemisi modeli niteliÄŸindeki roketi devreden çıkarmayı planlıyor.
2010 yılında ilk kez gökyüzüyle buluÅŸan Falcon 9, uzay uçuÅŸu tarihinde kalıcı bir yer edindi. Bugüne kadar yaklaşık 700 fırlatma gerçekleÅŸtiren roket, ilk aÅŸama booster bileÅŸenini dikey olarak indirip yeniden uçurabilen ilk yörünge roketi unvanını taşıyor. 1957’den beri aktif olan Rus Soyuz roketi dışında bundan daha fazla göreve çıkan baÅŸka bir fırlatma aracı bulunmuyor. Ancak Falcon 9 gelecek yıl bu rekoru geride bırakmaya hazırlanıyor.
SpaceX kurucusu ve yöneticisi Elon Musk, X platformunda yaptığı açıklamada Falcon serisinin yani hem Falcon 9 hem de 12 kez uçan üçlü booster varyantı Falcon Heavy modelinin üretimini yavaşlatmanın kaçınılmaz olduğunu belirtti. Starship haftada birkaç kez güvenilir şekilde uçmaya başladığında, fırlatma oranını günde birkaç sefere çıkarmak adına üretim kaynaklarını bu yeni rokete kaydırmak mantıklı görünüyor.
Falcon 9’un pazardan çekilmesinin yaratacağı boÅŸluk henüz tam olarak öngörülemiyor. Sektör raporları, SpaceX’in 2028 yılından itibaren çok az sayıda özel görev haricindeki tüm Falcon 9 uçuÅŸlarını durdurabileceÄŸini gösteriyor. Geri kalan uçuÅŸlar büyük ihtimalle 2030 yılına kadar faaliyette kalması beklenen Uluslararası Uzay Ä°stasyonu (ISS) için NASA’ya yönelik insan ve ikmal taşımacılığını kapsayacak. Bu durum, ticari uydu operatörlerinin yüklerini uzaya göndermek için Starship’e yönelmesini zorunlu kılacak.
GeçtiÄŸimiz yıllarda gerçekleÅŸtirilen Falcon 9 görevlerinin büyük kısmı Starlink uydu internet ağını geniÅŸletmeye odaklandı. 2023’ten bu yana yapılan 300’den fazla fırlatma, 11 binin üzerindeki uydudan oluÅŸan takımyıldızını büyüttü. Ancak daha güçlü yeni nesil Starlink uyduları daha büyük tasarlanıyor ve Falcon 9 yerine doÄŸrudan Starship kargo alanına sığacak ÅŸekilde üretiliyor. Starship güvenilir uçuÅŸlara geçtiÄŸinde SpaceX, ağı yeni uydu sürümüyle güncellemeyi hedefliyor.
Kritik takvim ve teknik engeller
NASA, Artemis görevleri kapsamında ay iniş aracı olarak kullanmak üzere Starship versiyonu tasarlaması için SpaceX ile anlaştı. Gelecek yıl gerçekleştirilecek Artemis III görevi için Starship V3 modelinin fırlatılması planlanıyor. Öte yandan Starship henüz ISS ile kenetlenme yeteneğine sahip değil. NASA, 2030 yılına kadar astronot ve malzeme sevkiyatı için Cargo ve Crew Dragon araçlarını kullanmaya devam edecek.
Yine de Falcon 9’un emeklilik takvimi, büyük oranda Starship’in baÅŸarısına baÄŸlı. Bugüne kadar 13 alt yörünge test uçuÅŸu gerçekleÅŸtiren dev roketin tam yörüngeye ulaÅŸma denemesi önümüzdeki ay içinde yapılacak. SpaceX bu süreci hızlandırmak için altyapı çalışmalarını sürdürüyor.
